ในยุคสามก๊ก ‘ตันหลิม’ เป็นปราชญ์กวีที่มีชื่อเสียงยั่งยืน ตันหลิม - เฉินหลิน 陈琳 (ค.ศ.?–ค.ศ.217) มีสมญานามว่า ‘ข่งจาง’ 孔璋 เป็นชาวอำเภอเซี่ยหยาง เมืองก่วงหลิง เคยทำราชการสังกัดอยู่กับโฮจิ๋น เมื่อตั๋งโต๊ะครองอำนาจในราชธานีลกเอี๋ยง ตันหลิมหนีไปทำราชการอยู่กับอ้วนเสี้ยว
ท่านที่เคยอ่านเรื่อง ‘สามก๊ก’ ตอน ‘เล่าปี่เยือนกระท่อมหญ้าสามคราครั้ง’ คงจำได้ว่า เล่าปี่ต้องเดินทางไปขอพบขงเบ้งถึงสามรอบจึงจะได้พบตัวขงเบ้ง และในการไปเยือนรอบที่สามนั้น ปรากฏว่าขงเบ้งกำลังนอนกลางวัน เล่าปี่ก็รอเงียบๆ อยู่หน้าบ้านจนบ่ายคล้อย ขงเบ้งถึงจะตื่น
จันทร์เพ็ญกระจ่างนภาเหนือปากแม่น้ำต่อเนื่องกับทะเล ดวงเดือนส่องสว่างเห็นภูมิทัศน์งดงามตา เพียงแต่ว่าขณะนั้น นักกวีกำลังพลัดพรากจากไกลบ้านเกิดและคนรัก 'จางนั่วซฺวี' (张若虚) กวียุคราชวงศ์ถัง (ประมาณกาลว่ามีชีวิตอยู่ในช่วง ค.ศ. 660–720) จึงหลั่งไหลกวีวัจนะเป็นอมตะออกมาดังนี้
หวางเหวย (王维 ค.ศ. 701–761) เป็นกวีที่มีท่วงทำนองของบทกวีที่เป็นอัตลักษณ์ของตนเอง ถึงขนาดเรียกว่าเป็น ‘สกุลช่าง’ สกุลหนึ่ง เขาเขียนอะไรๆ ที่มันดูเรียบๆ เหมือนบรรยายทิวทัศน์ อย่างเช่นบทนี้
ในบรรดาศิลปะการต่อสู้แขนงต่างๆ ของจีน “มวยหย่งชุน” (詠春拳) ถือเป็นหนึ่งในศาสตร์ที่สืบทอดมาอย่างยาวนานและมีชื่อเสียงในระดับสากล มวยชนิดนี้เน้นการป้องกันตัวจากคู่ต่อสู้และการโจมตีระยะประชิดตัว โดยอาศัยความว่องไวเพื่อปิดฉากการต่อสู้อย่างรวดเร็วและบาดเจ็บน้อยที่สุด
“เหลียงซานป๋อกับจู้อิงไถ”《梁山伯與祝英台》มักเรียกโดยย่อว่า “เหลียงจู้”《梁祝》หรือเป็นที่รู้จักในภาษาไทยในชื่อ “ม่านประเพณี” เป็นหนึ่งในสี่ตำนานพื้นบ้านอันยิ่งใหญ่ของจีน และได้รับการขนานนามว่าเป็น “โรเมโอและจูเลียตแห่งโลกตะวันออก”
นับแต่โบราณกาล “แพทย์” เป็นอาชีพของผู้มีความรู้ความเชี่ยวชาญในการรักษาโรค ทว่าในยุคสังคมศักดินาจีน ผู้ประกอบวิชาชีพนี้มักเป็นบุรุษ เนื่องจากจารีตในสมัยนั้นกำหนดให้การศึกษาเล่าเรียนเป็นหน้าที่ของผู้ชาย ส่วนผู้หญิงถูกปลูกฝังให้ทำงานบ้านงานเรือน เป็นบุตรี ศรีภรรยา และมารดาที่ดีของครอบครัว
ในรัชสมัยแห่งความรุ่งเรืองของราชวงศ์ชิง (清 ค.ศ. 1644–1911) กล่าวคือสามรัชกาล ได้แก่ จักรพรรดิคังซี (康熙) จักรพรรดิยงเจิ้ง (雍正) และจักรพรรดิเฉียนหลง (乾隆) มีหลากหลายสิ่งที่เฟื่องฟูอย่างยิ่ง บทความนี้จะขอกล่าวถึงยุคสมัยที่เป็นยุคทองของเครื่องมือบอกเวลาอย่าง “นาฬิกา” ประดิษฐกรรมที่จักรพรรดิทรงโปรดเป็นพิเศษ
“จูจื่อ” (朱子) หรือจูย่งฉุน (朱用純 ค.ศ. 1627–1698) เป็นบัณฑิตคนสำคัญของสำนักหรู (儒家) ในยุคปลายราชวงศ์หมิง (明ค.ศ. 1368–1644) และต้นราชวงศ์ชิง (清 ค.ศ. 1616–1911) ผู้รับสืบทอดและเผยแพร่แนวคิดปรัชญาของขงจื่อ (孔子 551–479 ปีก่อนค.ศ.) จนได้รับ การยกย่องและกล่าวถึงมาจนถึงปัจจุบัน
เผียนเหวิน (駢文 piánwén) เป็นคําประพันธ์พิเศษที่มีเฉพาะในภาษาจีน ในชาติอื่นๆ ปกติจะแบ่งคําประพันธ์เป็นร้อยแก้ว (Prose) กับร้อยกรอง (Verse) แต่จีนแบ่งเป็นยวิ่นเหวิน (韻文 yùnwén) คือคําประพันธ์มีสัมผัส ส่านเหวิน (散文 sǎnwén) คือคําประพันธ์อิสระ และเผียนเหวิน (駢文) คือคําประพันธ์ดุลภาค
