“หวังฝูจิ่ง” พื้นที่ประวัติศาสตร์ใจกลางกรุง
เรื่องโดย: ทีมงานอาศรมสยาม-จีนวิทยา
——หวังฝูจิ่ง (王府井) เป็นถนนสายเก่าแก่ที่ตั้งอยู่ในพื้นที่ใจกลางเมืองปักกิ่ง ทางด้านตะวันออกของพระราชวังต้องห้าม (紫禁城) และจัตุรัสเทียนอันเหมิน (天安门广场) ถนนสายนี้มีความยาว 1.8 กิโลเมตร สร้างขึ้นตั้งแต่สมัยราชวงศ์หยวน (元 ค.ศ.1271–1368) มีประวัติศาสตร์ยาวนานกว่า 800 ปี เดิมตั้งชื่อตามลักษณะทางสามแพร่งว่า “ถนนอักษรติง” (丁字街) ปัจจุบันกลายเป็นย่านการค้าที่เต็มไปด้วยห้างสรรพสินค้าทันสมัยและร้านค้าเก่าแก่กว่าร้อยปี จนเลื่องชื่อในนามว่า “ถนนสายทองคำ” (金街) ด้วยประวัติศาสตร์อันยาวนานและความคึกคักทางการค้าขาย หวังฝูจิ่งจึงเป็นย่านการค้าที่มีบรรยากาศอบอวลไปด้วยร่องรอยอารยธรรมและเรื่องราวประวัติศาสตร์ในอดีต
(รูปภาพจาก www.beijing.gov.cn)
——ในสมัยราชวงศ์หมิง (明 ค.ศ.1368–1644) เหล่าบรรดาผู้ดีและเชื้อพระวงศ์ชั้นสูงเริ่มนิยมตั้งที่พำนักอยู่ที่นี่ จนย่านนี้ขึ้นชื่อเป็นแหล่งรวมคฤหาสน์หลายหลังซึ่งล้วนเป็นที่พำนักของพระญาติของฮ่องแต้ กลายเป็นที่รู้จักในนาม “จวนอ๋องสิบหลัง” (十王府) ซึ่งเป็นเหตุผลที่
ทำให้บริเวณนี้ได้ชื่อว่า “หวังฝูจิ่ง”
——คำว่าหวัง (王) ในที่นี้หมายถึง อ๋อง หรือกษัตริย์ บรรดาศักดิ์นี้มีความยิ่งใหญ่รองจากฮ่องเต้ คำว่า ฝู่ (府) หมายถึง จวน หรือ คฤหาสน์ หวังฝู่จึงหมายถึง บ้านพักของอ๋องหรือกษัตริย์ ส่วนคำว่า จิ่ง (井) หมายถึง บ่อน้ำ หวังฝูจิ่งจึงมีความหมายว่า “บ่อน้ำของจวนอ๋อง” ซึ่งน้ำในบ่อจะเป็นน้ำจืดคุณภาพดี ใสสะอาดและสามารถนำมาดื่มได้จนชาวบ้านเรียกขานกันว่า “บ่อน้ำหวาน”
(รูปภาพจาก commons.wikimedia.org)
——ในอดีต จวน หรือ คฤหาสน์ในย่านนี้ส่วนใหญ่มีบ่อน้ำตั้งอยู่ในบริเวณบ้านและใช้เป็นของส่วนตน ในขณะที่ชาวบ้านทั่วไปไม่มีทุนทรัพย์พอที่จะขุดบ่อน้ำ น้ำจากบ่อน้ำทั่วไปขุ่นและมีรสขม ใช้ได้เพียงซักผ้าและหุงข้าวเท่านั้น ตามบันทึกเกี่ยวกับถนนและตรอกซอกซอยในกรุงปักกิ่ง《京师坊巷志稿》ในรัชสมัยของจักรพรรดิกวงซี่ว์ (光绪帝 ค.ศ. 1871–1908) ปีที่ 11 (ค.ศ.1885) ระบุว่า ณ เวลานั้นมีบ่อน้ำ 1,258 แห่งในเขตเมืองชั้นในและรอบนอกของกรุงปักกิ่ง น้ำในบ่อส่วนใหญ่เป็นบ่อน้ำขุ่น นำมาหุงข้าวได้แต่จะทำให้รสชาติไม่ดี หากซักผ้าก็จะไม่สะอาด ถ้าสระผมจะทำให้เส้นผมเหนียวหนืดเกาะติดกัน บ่อน้ำจืดจึงถือเป็นทรัพยากรที่มีค่าและพบได้ยาก บ่อน้ำนี้จึงสร้างชื่อเสียงโด่งดังแก่ท้องที่ และนำมาตั้งเป็นชื่อเรียกถนนโดยบรรจุความหมายทั้ง “บ่อน้ำ” กับ “จวนอ๋อง” เข้าด้วยกัน เพื่อแสดงความเป็นสัญลักษณ์ที่สำคัญและง่ายต่อการจดจำ กระทั่งปี ค.ศ. 1905 ตรงกับปีที่ 31 แห่งรัชศกกวงซี่ว์ ถนนสายนี้จึงถูกเปลี่ยนชื่ออย่างเป็นทางการว่า “หวังฝูจิ่ง”
——หากกล่าวถึงความเป็นเจ้าของของบ่อน้ำแห่งนี้จะมีเรื่องเล่าแตกต่างกัน ทฤษฎีที่กล่าวกันมากที่สุดก็ว่าเป็นสมบัติของอ๋องท่านหนึ่งในสมัยราชวงศ์ชิง (清 ค.ศ. 1616–1911) ชาวบ้านเล่าขานกันว่าบ่อน้ำแห่งนี้ตั้งอยู่ในที่ประทับขององค์ชายอี้ว์ (豫王) ตอนแรกใช้เป็นบ่อส่วนตัว ต่อมาก็เปิดให้ชาวบ้านมาตักน้ำได้โดยอิสระ เนื่องจากน้ำใสคุณภาพดี ผู้คนจากบริเวณใกล้เคียงและแม้แต่จากที่ไกลๆ ก็พากันมาตักน้ำจากที่นี่จนกลายเป็นบ่อน้ำดื่มสาธารณะ
——อย่างไรก็ตาม แม้บ่อน้ำแห่งนี้ถูกบันทึกไว้ในทั้ง แผนที่ปักกิ่งฉบับสมบูรณ์ในรัชสมัยของจักรพรรดิเฉียนหลง《乾隆京城全图》 และ แผนที่วัดขนาดเมืองชั้นในและชั้นนอกของปักกิ่งปี ค.ศ. 1913《实测北京内外城地图》แต่กลับหายไปในช่วงทศวรรษ ค.ศ.1920 จนกระทั่งปี ค.ศ. 1998 จึงได้ถูกค้นพบอีกครั้งระหว่างการปรับปรุงถนนหวังฝูจิ่ง แม้ในปัจจุบันสถานที่นี้จะถูกพัฒนาให้เป็นถนนคนเดินสมัยใหม่ แต่ประวัติศาสตร์ที่มาของบ่อน้ำยังคงเป็นเอกลักษณ์และเสน่ห์สำคัญของถนนสายนี้
