คำจีนใช้สนุก (趣用汉词语)
——เคยพบไหม คนประเภทที่ชอบจับผิดและคอยขัดคอผู้อื่นอยู่ตลอดเวลา นักจิตวิทยาวิเคราะห์ว่าพฤติกรรมแบบนี้มีสาเหตุมาจาก ความนับถือตนเองต่ำ เนื่องจากไม่มั่นใจในตนเอง จึงพยายามโจมตีหรือกดทับผู้อื่นเพื่อให้ตนรู้สึกเหนือกว่า หรือในบางกรณีอาจเกิดจากการไม่ยอมรับข้อบกพร่องของตน เมื่อเห็นข้อบกพร่องเดียวกันในตัวผู้อื่นจึงเกิดความรู้สึกต่อต้าน นอกจากนี้ ยังอาจเป็นผู้ที่ต้องการการยอมรับจากสังคมมากกว่าคนทั่วไป จึงใช้การโต้แย้งหรือจับผิดเป็นวิธีดึงความสนใจและยืนยันคุณค่าของตนเอง
——ลักษณะดังกล่าวชวนให้นึกถึงคำว่า 杠精 gàng jīng ซึ่งเป็นคำสแลงภาษาจีนที่นิยมใช้กันอย่างแพร่หลายในโลกออนไลน์ตั้งแต่ปี 2018 มักใช้เรียกบุคคลหรือกลุ่มคนที่มีนิสัยชอบขัดแย้ง หาเรื่องจุกจิกมาถกเถียง โดยไม่สนใจเหตุผลหรือข้อเท็จจริง ขอเพียงได้แย้งหรือจับผิดให้เกิดความขัดแย้งก็พอ แปลเป็นภาษาไทยได้หลายคำขึ้นอยู่กับบริบท เช่น “นักขัดคอ”, “ลูกอีช่างขัด”, “ลูกอีช่างเถียง” , “คนชอบจับผิด” , “คนช่างติ” หรือ “ลูกอีช่างขัดขวาง” เป็นต้น
——คำสแลง 杠精 gàng jīng ประกอบด้วย 杠 gàng และ 精 jīng ซึ่งแต่ละคำต่างก็มีที่มาและความหมายน่าสนใจ
——คำว่า 精 jīng มีที่มาจากการคัดเลือกข้าวสารที่ขาวและดี เดิมหมายถึงข้าวที่บริสุทธิ์ ในที่นี้มีความหมายโดยนัยว่า “แก่นแท้ที่สกัดออกมา” และ “ส่วนที่เป็นที่สุดของสสาร” มักใช้ชื่นชมงานช่าง งานศิลปะ หรืองานที่จำต้องใส่ใจในรายละเอียด
——ทว่า เมื่อนำคำว่า 精 jīng มาใช้กับมนุษย์ จะแสดงความหมายในเชิงลบ หากใครแสดงพฤติกรรมฉลาดแกมโกง เจ้าเล่ห์ เจนโลก และเอาตัวรอดเก่ง อาจได้ฉายาว่า人精 rén jīng โดยไม่รู้ตัว ซึ่งเป็นอีกหนึ่งคำสแลงที่มักใช้ในการซุบซิบนินทาลับหลัง แปลความหมายตรงตัวว่า “ปีศาจมนุษย์” หรือ “เซียนมนุษย์” มักเรียกแทนชื่อจริงเพื่อสื่อถึงลักษณะเด่น หรืออุปนิสัยของพวกคนเจนโลก ทั้งยังมีความหมายเชิงเตือนว่า ควรระมัดระวังในการคบหาคนประเภท 人精 มิฉะนั้นอาจตกเป็นฝ่ายเสียเปรียบได้
——นอกจากนี้ ยังมีอีกหลายคำที่ลงท้ายด้วย 精 jīng และล้วนสื่อความหมายในเชิงลบ เช่น
- 妖精 yāo jīng แปลว่า ภูตผี ปีศาจ มักใช้เป็นคำอุปมาอุปไมยเปรียบถึงผู้หญิงที่มีเสน่ห์เย้ายวน แต่มีนิสัยร้ายกาจ
- 戏精 xì jīng แปลว่า ดราม่าควีน ใช้เรียกคนที่ชอบเล่นใหญ่หรือแสดงออกเกินจริง เพื่อเรียกร้องความสนใจ
- 害人精 hài rén jīng แปลว่า ปีศาจที่ทำร้ายคน ใช้เรียกคนเลวหรือตัวปัญหาที่นำ
ความเดือดร้อนมาสู่ผู้อื่น - 学人精 xué rén jīng คนชอบลอกเลียนแบบคนอื่นโดยเจตนา ทั้งการแต่งกาย ท่าทาง น้ำเสียง งานอดิเรก หรือแม้กระทั่งวิถีชีวิต
——และแน่นอนว่า 杠精 gàng jīng ก็มีลักษณะเชิงลบคล้ายคลึงกัน โดยใช้เรียกคนที่ชอบโต้เถียง หาเรื่องขัดแย้ง หรือจับผิดผู้อื่นเป็นนิสัย ดังที่ได้กล่าวไว้ข้างต้น สื่อความหมายในเชิงประชดประชันว่า “สุดยอดนักขัดคอ” หรือ “ปีศาจนักจับผิด”
——สำหรับคำว่า 杠 gàng เมื่อใช้เป็นคำนามจะหมายถึง ไม้พลอง, ไม้คาน เมื่อใช้เป็นคำกริยา คำว่า 杠 gàng จะหมายถึง พูดโต้, พูดแย้ง, โต้แย้งหรือโต้เถียงกันอย่างไร้สาระ ซึ่งความหมายในส่วนนี้ถูกนำมาใช้เป็นส่วนประกอบของสแลง 杠精 gàng jīng ลองดูกรณีตัวอย่างการใช้คำว่า 杠 gàng ดังนี้
——(พนักงานกำลังซุบซิบนินทาเรื่องที่ผู้จัดการสองคนขัดแย้งและทะเลาะกัน)
——销售经理和生产经理杠上了。
——Xiāo shòu jīng lǐ hé shēng chǎn jīng lǐ gàng shàng le.
——ผู้จัดการฝ่ายขายและผู้จัดการฝ่ายผลิตปะทะคารมกันแล้ว (โต้เถียง)
——(ครูจนปัญญากับนักเรียนที่ชอบเอาเรื่องหยุมหยิมมาเถียงกับครู จึงจงใจพูดแดกดันเพื่อให้มุ่งความสนใจไปที่การเรียนของเขา)
——别跟老师杠，有本事你考满分吧。
——Bié gēn lǎo shī gàng, yǒu běn shì nǐ kǎo mǎn fēn ba.
——อย่าเถียงครู เก่งจริงเธอก็สอบให้ได้คะแนนเต็มสิ (โต้แย้ง)
——ในบริบทข้างต้น คำว่า 杠 gàng แปลความหมายได้ว่า “โต้เถียง” หรือ “โต้แย้ง” หมายถึง แสดงความเห็นแย้งกัน ทว่าคำแปลดังกล่าวยังไม่อาจถ่ายทอดความหมายแฝงของคำว่า 杠 อีกหลายประเด็น ดังนี้
- สิ่งที่นำมาโต้แย้งนั้น “ไม่มีสาระสำคัญ”
- ลักษณะนิสัยของผู้โต้แย้งเป็น “คนช่างติ”
——อารมณ์ของผู้พูดที่ต้องการแสดงความรู้สึกน่าเบื่อหน่าย น่ารำคาญ
杠 gàng ในที่นี้มาจากสำนวนภาษาปาก คำว่า 抬杠 tái gàng
———————————–tái gàng
สำนวน—————————抬 杠
แปลทีละคำศัพท์————-ยก / แบก ไม้พลอง / ไม้คาน
แปลรวมศัพท์—————-ยกไม้พลอง / แบกไม้หาบ
แปลเอาความ—————-จับผิดเพื่อโต้คารมกัน / (หาเรื่อง) ขัดแย้ง / ชอบขัด / ขอให้ได้ขัด / ขวางโลก
คำอธิบายเพิ่มเติม : สำนวนนี้มักใช้ในบริบทเชิงลบ กล่าวถึงลักษณะนิสัยของคนที่ชอบแสดงความเห็นคัดค้านโดยไม่คำนึงถึงเหตุผลหรือความถูกต้อง ขอแค่ได้พูดแย้งกับอีกฝ่ายเพื่อเอาชนะก็เพียงพอ แม้ว่าบางทีเจ้าตัวอาจจะทำโดยไม่รู้ตัว แต่ในสายตาคนรอบข้างก็อาจถูกมองว่าเป็นคนจ้องจับผิดคนอื่น หรือชอบหาเรื่องแย้งคนอื่นแบบไม่มีสาระ พฤติกรรม抬杠 ในที่นี้อุปมาว่า การขัดคอ หรือ การเถียงเอาชนะ
รูปแบบการใช้ที่พบเห็นได้บ่อย
- 抬杠子 tái gàng zi จับผิดเพื่อโต้คารมกัน
- 跟…抬杠 gēn…tái gàng ขัดแย้งกับ…
- 爱抬杠 ài tái gàng ชอบหาเรื่องขัดแย้งกับผู้อื่น / มีนิสัยขวางโลก
ตัวอย่าง
- 我只想好好交流，不想跟你抬杠子!
Wǒ zhǐ xiǎng hǎo hǎo jiāo liú, bù xiǎng gēn nǐ tái gàng zi!
ฉันแค่อยากจะสื่อสารกันดีๆ ไม่คิดจะจับผิดเพื่อโต้คารมกับคุณ! - 谈别人的事，咱们自己别抬杠好不好？
Tán bié rén de shì, zán men zì jǐ bié tái gàng hǎo bù hǎo?
คุยเรื่องของคนอื่น พวกเราอย่าขัดแย้งกันเองดีไหม? - 邻居夫妇俩都爱抬杠，所以才天天吵架。
Lín jū fū fù liǎ dōu ài tái gàng, suǒ yǐ cái tiān tiān chǎo jià.
สามีภรรยาข้างบ้านทั้งคู่ล้วนมีนิสัยขวางโลก ดังนั้นจึงทะเลาะกันทุกวี่ทุกวัน - 黎兵和每个人都抬杠，他不是只针对你一个人。
Lí bīng hé měi gè rén dōu tái gàng, tā bú shì zhǐ zhēn duì nǐ yí gè rén.
หลีปิงหาเรื่องขัดแย้งกับทุกคน ไม่ใช่แค่เจาะจงกับเธอคนเดียว
——สำนวน抬杠มีที่มาจากประเพณีพื้นบ้านทางภาคเหนือของจีน ทุกปีในวันเทศกาลหยวนเซียว หรือ เทศกาลโคมไฟ ซึ่งตรงกับขึ้น 15 ค่ำ เดือน 1 ตามปฏิทินการเกษตร แต่ละท้องถิ่นจะจัดงานมหรสพเพื่อเฉลิมฉลอง นอกจากแสดงโคมไฟ เชิดสิงโต เชิดมังกร และการจุดพลุอย่างคึกคักแล้ว อีกหนึ่งกิจกรรมที่สร้างความครึกครื้นและเรียกเสียงหัวเราะก็คือ การจัดขบวนแห่ไถกั้ง (抬杠tái gàng) โดยมีชายฉกรรจ์ 4 คนแบกเสลี่ยง ด้านบนมีตัวตลกที่แต่งชุดขุนนาง ชื่อว่า โฉ่วกวน (丑官แปลว่า ขุนนางตัวตลก หรือขุนนางอัปลักษณ์) นั่งอยู่พร้อมแสดงลีลาตลกให้ดู
——กล่าวคือ จะมีการหามเสลี่ยงพาตัวตลกแห่ไปรอบงาน ระหว่างนั้นตัวตลกก็หาเรื่องล้อเลียนหรือโต้วาทีกับผู้ชมตลอดทางเพื่อความบันเทิงสนุกสนาน กิจกรรมนี้มีจุดเด่นที่นักแสดงโฉ่วกวนต้องมีไหวพริบปฏิภาณควบคู่กับศิลปะในการพูด สามารถโต้คารมอย่าง
ทันคนทันเหตุการณ์และแก้ปัญหาเฉพาะหน้าได้อย่างรวดเร็ว เนื่องจากไม่มีบทการแสดงที่เป็นแบบแผน ไม่เพียงต้องตอบคำถามจากผู้ชมแบบด้นสด แต่ยังต้องพูดให้ตลกขบขัน พร้อมแสดงท่าทางประกอบเพื่อเรียกเสียงหัวเราะอีกด้วย
——ต่อมา รูปแบบการโต้คารมด้วยวาจาที่สนุกสนานนี้ พัฒนาเป็นสำนวนที่รู้จักกันทั่วไป คือคำว่า 抬杠 โดยถูกนำมาใช้ในชีวิตประจำวัน สื่อความหมายไปในทางโต้เถียงแบบไร้สาระ หรือชวนทะเลาะเบาะแว้ง เพื่อสร้างความขัดแย้งมากกว่าพูดคุยกันด้วยเหตุผล
——ในทุกวันนี้ คำว่า 抬杠 ใช้เรียกกิจกรรมเฉลิมฉลองเทศกาลหยวนเซียวน้อยลง พร้อมกับรูปแบบการฉลองเทศกาลที่เปลี่ยนแปลงไป และไม่ได้หมายถึงการแสดงของนักแสดงตลก หากแต่หันมาใช้กับพฤติกรรมชอบปะทะคารมของพวกฝีปากกล้า หรือคนจำพวกหยุมหยิม จุกจิก ชอบหาเรื่องขัดแย้งกันมากขึ้น ซึ่งเป็นที่มาของคำสแลง杠精 (gàng jīng) อีกด้วย
