เหล้าเซ่าซิง : ราชาแห่งสุราตะวันออก

เรื่องโดย : ธนิกา


—–เครื่องดื่มประเภทแอลกอฮอล์โบราณในโลกมีอยู่ด้วยกัน 3 ประเภทใหญ่ คือ เหล้าเหลือง (ที่ทำจากข้าวและข้าวเหลือง) เบียร์และเหล้าองุ่น (ไวน์) ในที่นี้จะกล่าวถึงเหล้าเหลือง ซึ่งมีแหล่งผลิตในประเทศจีนอยู่ด้วยกันหลากหลายท้องที่ อีกทั้งชนิดของเหล้าก็แบ่งออกเป็นหลายชนิดย่อยๆ อย่างไรก็ตามชนิดที่ได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายในวงการหมักเหล้าของประเทศจีน และยังมีลักษณะโดดเด่นที่สุดในบรรดาเหล้าจีนทั้งหมด ได้แก่ เหล้าเซ่าซิง (绍兴酒) ซึ่งเป็นเหล้าที่ผลิตในเมืองเซ่าซิง มณฑลเจ้อเจียง (浙江省) เหล้าเซ่าซิงมีแอลกอฮอล์เป็นส่วนผสมในระดับค่อนข้างต่ำ มีรสชาตินุ่มนวล มีส่วนที่เป็นประโยชน์ต่อร่างกาย และได้รับยกย่องให้เป็น “ราชาแห่งสุราตะวันออก” (东方名酒之冠) เหล้าชนิดนี้มีการหมักแรกเริ่มในสมัยชุนชิวจั้นกว๋อ เมื่อประมาณ 2,200 กว่าปีมาแล้ว ต่อมาเหล้าเซ่าซิงเริ่มมีชื่อเสียงโด่งดังเป็นที่รู้จักตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 5 เป็นต้นมา เดิมมีชื่อเรียกว่า “เย่ว์จิ่ว” (越酒) ปัจจุบันเหล้าเซ่าซิงสามารถแบ่งออกได้เป็น 4 ชนิด คือ หยวนหงจิ่ว (元红酒) เจียฟ่านจิ่ว (加饭酒) (หรือ “ฮวาเตียวจิ่ว” ก็เรียก) ซ่านเนี่ยงจิ่ว (善酿酒) และเซียงเสวียจิ่ว (香雪酒)

—–1) หยวนหงจิ่ว หรือเหล้าหยวนหง เนื่องจากที่ผ่านมาเหล้าชนิดนี้จะเก็บอยู่ในไหสีแดงเข้ม ดังนั้นจึงเป็นที่มาของชื่อเรียกหยวนหง (红 หง หมาย สีแดง) ถือเป็นเหล้าที่มีเอกลักษณ์โดดเด่นที่สุดในบรรดาเหล้าเก่าแก่ของเซ่าซิง ด้วยเหตุที่เหล้าเซ่าซิงนั้นมีลักษณะพิเศษคือ ยิ่งหมักนานก็ยิ่งมีกลิ่นหอม ดังนั้นจึงมีธรรมเนียมที่ปฏิบัติต่อกันมาในหมู่ประชาชนทั่วไปมานานนับหลายพันปีเกี่ยวกับการหมักเหล้าไว้เพื่อเป็นสินเดิมติดตัวลูกสาวในคืนวันแต่งงาน โดยในสมัยนั้นหากบ้านใดให้กำเนิดลูกสาวก็จะหมักเหล้าไว้ในไหจำนวนหลายใบ พร้อมทั้งสลักลวดลายหรือคำที่มีความหมายเป็นสิริมงคลต่างๆ ไว้บนไห แล้วนำไปฝังในห้องใต้ดิน รอกระทั่งลูกสาวเติบโตและแต่งงานออกเรือน ก็จะนำเหล้าดังกล่าวมาต้อนรับแขกเหรื่อในงาน ชาวบ้านจึงเรื่องเหล้าชนิดนี้ว่า “เหล้าบุตรสาว” (女儿红) แต่หากเป็นลูกชายก็จะเรียกชื่อเหล้าที่หมักนั้นว่า “จ้วงหยวนหง” (状元红)

—–ปัจจุบัน เหล้าหยวนหงถือเป็นเหล้าที่มีปริมาณการผลิตมากที่สุดจากโรงงานผลิตเหล้าในเมืองเซ่าซิง อีกทั้งยังเป็นเหล้าที่มีชื่อเก่าแก่ที่มียอดขายสูงที่สุดด้วย ถือเป็นเหล้าคุณภาพดี ราคาย่อมเยา สีสันเข้มข้น กลิ่นหอมขจรขจาย รสชาติแท้บริสุทธิ์ เข้ม หวานนุ่มชุ่มคอ

—–2) เจียฟ่านจิ่ว เป็นเหล้าเหลืองชนิดเก่าแก่ที่มีชื่อเสียงโด่งดังไปทั่วทั้งในและต่างประเทศ มีประวัติศาสตร์ยาวนาน นับเป็นเหล้าเก่าแก่ที่มีลักษณะเด่นคือยิ่งหมักนานก็ยิ่งมีกลิ่นหอม จนได้ชื่อว่าเป็นอีกหนึ่ง “เหล้าเก่าแก่ของเมืองเซ่าซิง” ที่มีชื่อเสียงที่สุดก็คือ กรรมวิธีการผลิตเหล้าชนิดนี้ หากกล่าวโดยรวมถึงแม้ว่าแทบจะไม่แตกต่างจากเหล้าเซ่าซิงประเภทอื่นเท่าใดนัก แต่ก็มีการปรับเปลี่ยนส่วนผสมจำนวนน้อย โดยมีการเพิ่มข้าวเหนียวคุณภาพดีลงไป ดังนั้นจึงทำให้ชาวบ้านเรียกเหล้าประเภทนี้ว่า “เจียฟ่านจิ่ว” ซึ่งแปลความหมายได้ว่า “เหล้าผสมข้าว” ทั้งนี้ เหล้าชนิดนี้ยังเคยได้รับรางวัลคุณภาพทองคำแห่งประเทศจีน เป็นเหล้าใส สีเหลืองอมส้ม กลิ่นหอม รสชาติบริสุทธิ์ หวานนุ่ม

—–3) ซ่านเนี่ยงจิ่ว เป็นเหล้าเหลืองอีกชนิดหนึ่ง มีชื่อเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า “ซวงเท่าจิ่ว” (双套酒) ถือเป็นเหล้าที่มีประโยชน์ทั้งใช้เป็นเครื่องดื่ม เป็นยาและเป็นเครื่องปรุงรส รวมอยู่ในหนึ่งเดียว เป็นเหล้าเซ่าซิงอีกชนิดหนึ่งซึ่งเป็นที่นิยมอย่างมากของชาวจีนทั่วไป มีสีเหลืองใส ดื่มแล้วทำให้เจริญอาหาร มีกลิ่นหอม รสรสชาติหวานนุ่ม ชุ่มคอ ให้ความสดใหม่ เป็นหนึ่งในเหล้าของเซ่าซิงที่ให้ประโยชน์และมีคุณค่าต่อร่างกาย เป็นเหล้าที่มีเอกลักษณ์โดดเด่นและเคยได้รับรางวัลเหล้าคุณภาพดีเด่นหลายรางวัลจากเทศกาลเหล้าทั้งในและต่างประเทศ

—–4) เซียงเสวียจิ่ว เดิมเป็นเหล้าที่ไม่ได้ผลิตออกมาเพื่อจัดจำหน่ายในสมัยก่อน แต่เป็นเหล้าที่นำมาใส่ไว้ด้านบนสุดของไหที่หมักเหล้าหยวนหง เพื่อเพิ่มรสชาติและกลิ่นที่หอมหวล กระทั่ง 20 กว่าปีที่ผ่านมา ถึงได้มีการผลิตออกมาเป็นสินค้าวางขายในตลาด มีกรรมวิธีการผลิตคือ หลังจากหมักเหล้าที่มีรสชาติหวานโดยวิธีการหมักแบบเซ่าซิงแล้ว ให้เติมส่าเหล้าที่ทำจากข้าวสาลีลงไปในปริมาณน้อย คนให้เข้ากัน จากนั้นจึงหมักต่อด้วยการใช้เหล้าขาวเจาเซา (糟烧酒) ดีกรี 40-50 หลังจากผ่านการหมักเป็นเวลานาน จนกระทั่งรสชาติบาดคอของเหล้าขาวหมดไป ก็ได้รสชาติที่มีลักษณะพิเศษของเหล้าเซ่าซิงมาแทนในที่สุด ลักษณะเด่นของเหล้าคือมีสีเหลืองเข้มอมส้ม มีดีกรีประมาณ 20 ดีกรี ถือเป็นเหล้าอีกชนิดหนึ่งที่ได้รับความนิยมชมชอบของคนในประเทศแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้