สุสานสามอ๋อง (กันเจียงม่อเหย) :
นิทานต้นเค้านิยายกำลังภายใน
เรื่องโดย: ถาวร สิกขโกศล
—–สองคนผัวเมียชื่อ กันเจียง (干將) กับ ม่อเหย (莫邪 อ่านว่า ม่อ-เหฺย / ม่อเย๋) ทำกระบี่ให้ฉู่อ๋อง (楚王 ฌ้ออ๋อง)[1] สามปี จึงเสร็จ อ๋องกริ้วจะฆ่าเขา กระบี่มีตัวผู้กับตัวเมียคู่กัน ขณะนั้นม่อเหยมีครรภ์ใกล้คลอด กันเจียงพูดกับเธอว่า
“ข้าทำกระบี่ให้ท่านอ๋อง สามปีจึงเสร็จ ท่านอ๋องกริ้ว เมื่อนำไปถวายต้องฆ่าข้าแน่ หากเจ้าคลอดลูกเป็นชาย พอโตขึ้นจงบอกลูกว่า : ‘ออกจากประตูบ้าน มองภูทักษิณ สนขึ้นบนแผ่นหิน กระบี่อยู่ด้านหลัง’”
—–จากนั้นตนเองนำกระบี่ตัวเมียไปเฝ้าฉู่อ๋อง อ๋องกริ้วมาก ให้คนตรวจสอบทราบว่ากระบี่มีสองเล่ม ตัวผู้เล่มหนึ่งตัวเมียเล่มหนึ่ง นำมาถวายแต่กระบี่ตัวเมียตัวผู้ไม่นำมา อ๋องกริ้วประหารกันเจียงทันที
—–ลูกชายของม่อเหยมีนามว่าฉื้อปี่ (赤比) พอโตขึ้นถามแม่ว่า “พ่อของลูกอยู่ที่ไหน?” แม่ตอบว่า “พ่อเจ้าทำกระบี่ให้ฉู่อ๋อง สามปีจึงเสร็จ อ๋องกริ้วสั่งประหาร เมื่อพ่อเจ้าจากไป สั่งแม่ไว้ว่า ‘จงบอกลูกว่า ออกจากประตูบ้าน มองภูทักษิณ สนขึ้นบนแผ่นหิน กระบี่อยู่ด้านหลัง’” ดังนั้น ผู้เป็นลูกจึงออกจากประตูบ้าน มองไปทางใต้ ไม่เห็นภูเขา แต่เห็นที่หน้าบ้านมีเสาไม้สนตั้งอยู่บนแผ่นหิน จึงเอาขวานฟันเสาออก ได้กระบี่ขึ้นมา เขาคิดแก้แค้นฉู่อ๋องทั้งวันทั้งคืน
—–ฉู่อ๋องฝันเห็นเด็กหนุ่ม หัวคิ้วกว้าง บอกว่าจะแก้แค้น อ๋องจึงประกาศให้รางวัลค่าหัวเขาพันตำลึงทองทันที ฉื้อปี่ได้ข่าว จึงหนีตายไป ไปเดินร้องไห้คร่ำครวญอยู่ในป่าเขา ชายแปลกหน้าคนหนึ่งมาพบเข้า ถามว่า “ท่านอายุยังน้อย ไยจึงร่ำไห้คร่ำครวญหนักเช่นนี้” เขาตอบว่า “ข้าพเจ้าเป็นลูกของกันเจียงกับม่อเหย ฉู่อ๋องฆ่าพ่อข้าพเจ้า ข้าพเจ้าจะแก้แค้น” ชายแปลกหน้ากล่าวว่า “ได้ข่าวว่า ท่านอ๋องตั้งค่าหัวท่านพันตำลึงทอง จงเอาหัวท่านและกระบี่มา แล้วข้าจะแก้แค้นแทนท่าน”
—–ฉื้อปี่กล่าวว่า “เป็นบุญเหลือเกิน!” แล้วตัดศีรษะตนเองส่งให้พร้อมกับกระบี่[2] ศพยืนตรงอยู่ ชายผู้นั้นพูดกับศพว่า “ไม่ทรยศต่อท่านแน่!” ศพจึงล้มลง
—–จอมยุทธ์ผู้นั้นนำศีรษะฉื้อปี่ไปเฝ้าฉู่อ๋อง อ๋องดีใจมาก จอมยุทธ์กล่าวว่า “นี่เป็นศีรษะยอดผู้กล้า ควรใส่หม้อต้ม” อ๋องให้ต้มตามคำแนะนำ สามวันสามคืนก็ไม่เปื่อย ศีรษะนั้นกลับกระดอนตามแรงน้ำเดือดขึ้นมา ตาเบิกถลึงมองด้วยความโกรธ จอมยุทธ์กล่าวว่า “หัวมันไม่ยอมเปื่อย ขอท่านอ๋อง โปรดก้มลงไปมองสู้ตากับมัน ก็จะเปื่อยอย่างแน่นอน” อ๋องก้มลงมองตามคำ จอมยุทธ์ฟันฉับลงไป ศีรษะฉู่อ๋องร่วงลงในหม้อทันที แล้วจอมยุทธ์ก็ตัดศีรษะตนเองร่วงลงหม้อด้วย ศีรษะทั้งสามเปื่อยปนกัน แยกไม่ออกว่าของใครเป็นของใคร จำต้องแยกน้ำเนื้อที่เละปนกันนั้นออกเป็นสามส่วนไป ฝังรวมกัน ด้วยเหตุฉะนี้จึงเรียกสุสานนั้นว่า “สุสานสามอ๋อง” (三王墓) ปัจจุบันอยู่ในเขตอำเภอเป่ยอี๋ชุน (北宜春) เมืองหญู่หนัน (汝南)[3]
⚫อธิบายเพิ่มเติม
—–สุสานสามอ๋อง หรือ กันเจียงม่อเหย (干將莫邪 “邪” อ่านว่าเย๋ เหมือนคำว่าเหฺย) เป็นนิทานที่กันเป่า (干寶 พ.ศ. 829–879) คนสมัยราชวงศ์จิ้น (晉 พ.ศ. 808–963) เรียบเรียงตำนานเก่าที่เล่าสืบต่อกันมาช้านาน ตำนานนี้มีเค้าความจริงอยู่ในประวัติศาสตร์ยุคชุนชิว (春秋)
—–กันเจียงเป็นคนร่วมยุคกับไซซี (西施) ในหนังสืออู๋เย่ว์ชุนชิว (《吳越春秋》พงศาวดารแคว้นอู๋และแคว้นเย่ว์) บรรพประวัติเหอหลี่ว์ (闔閭) บิดาของฟูไช (夫差) กล่าวว่า เหอหลี่ว์สั่งให้กันเจียงตีกระบี่วิเศษถวาย ขณะหลอมโลหะไม่ละลาย กันเจียงตัดผมและเล็บของตนโยนเข้าไฟ โลหะจึงละลาย ตีกระบี่วิเศษสำเร็จ ในหนังสือ “อู๋ตี้จี้” (《吳地記》บันทึกถิ่นอู๋) มีรายละเอียดต่างไปว่า เมื่อโลหะไม่ละลาย ม่อเหยภรรยาของกันเจียงถามวิธีแก้ไข กันเจียงบอกเคล็ดที่อาจารย์ถ่ายทอดมาว่า ต้องใช้ผู้หญิงถวายเทพแห่งเตาหลอมโลหะ ม่อเหยจึงกระโดดเข้าเตาไฟ กันเจียงจึงตีกระบี่วิเศษได้สองเล่มคู่กัน กระบี่ตัวผู้จึงได้ชื่อว่ากันเจียง ตัวเมียชื่อม่อเหย เป็นกระบี่วิเศษคมกล้าฟันเหล็กฟันหยกดังฟันหยวก
—–ในหนังสืออู๋เย่ว์ชุนชิวมีเรื่องเล่าอีกว่า หยุ่นฉาง (允常) อ๋องแคว้นเย่ว์ บิดาของโกวเจี้ยน (勾踐) สั่งให้โอวเหยจื่อ (歐冶子เย๋จื่อ) ตีกระบี่วิเศษถวาย โอวเหยจื่อตีได้ห้าเล่มชื่อฉุนจวิน (純鈞) เล่มหนึ่ง จี้ว์เช่ว์ (巨闕) เล่มหนึ่ง จ้านหลู (湛盧) เล่มหนึ่ง หยีว์ฉาง (魚腸) เล่มหนึ่ง และเสิ้งเสีย (勝邪) เล่มหนึ่ง บางตำนานกล่าวว่ากระบี่ห้าเล่มนี้โอวเหยจื่อตีขึ้นเอง ต่อมากระบี่เสิ้งเสีย หยีว์ฉาง และจ้านหลู ตกเป็นของเหอหลี่ว์บิดาของฟูไช กระบี่ฉุนจวินและจี้ว์เช่ว์ตกเป็นของโกวเจี้ยนอ๋องแคว้นเย่ว์ กระบี่ประจำตัวของโกวเจี้ยนซึ่งขุดได้ในสุสานแคว้นฉู่เข้าใจว่าคือกระบี่จี้ว์เช่ว์
—–พ.ศ. 70 แคว้นอู๋สิ้นชาติ ถูกผนวกเข้ากับแคว้นเย่ว์ ต่อมา พ.ศ. 237 แคว้นเย่ว์ล่มสลาย ถูกผนวกรวมกับแคว้นฉู่ กระบี่วิเศษทั้งหมดตกเป็นของแคว้นฉู่ กระบี่ประจำตัวของโกวเจี้ยนจึงถูกฝังอยู่ในสุสานของแคว้นฉู่ กระบี่กันเจียงก็ตกเป็นของแคว้นฉู่ และมีตำนานว่าช่างกระบี่ชื่อกันเจียงทำถวายฉู่อ๋อง ความจริงดั้งเดิมคงจะเป็นกระบี่ของแคว้นอู๋ตามที่บันทึกไว้ในพงศาวดารอู๋เย่ว์ชุนชิว
—–เนื่องจากกันเจียงเป็นกระบี่ที่มีตำนานเลื่องลือ ต่อมาคำว่า “กันเจียง” ในภาษาจีนมีความหมายว่า “กระบี่วิเศษ” ที่มีความแกร่งคมกล้าประมาณค่ามิได้
—–ในภาษาไทยเรียกชื่อกระบี่นี้ตามเสียงภาษาจีนกวางตุ้งอย่างลิ้นคนไทยว่า “กั้นหยั่น” และกลายความหมายเป็นชื่อศัสตรา (ของมีคม) ประเภทหนึ่ง รูปร่างคล้ายกระบี่แต่สั้นกว่า หรือกระบี่สั้นนั่นเอง พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2493 นิยามคำนี้ไว้ว่า “กั้นหยั่น น. มีดปลายแหลม มีคม 2 ข้าง ส่วนของใบมีดตั้งแต่กั่นถึงปลายใหญ่เท่ากัน เป็นอาวุธสำหรับเหน็บ, จีนใช้เป็นเครื่องหมายกันจัญไร เช่นในรูปสิงโตคาบกั้นหยั่น” นิทานเรื่องนี้เรียบง่ายแต่เน้น “วีรธรรม” ของตัวละครเอกทั้งสองคือฉื้อปี่บุตรของกันเจียง กับจอมยุทธ์ เพื่อแก้แค้นแทนพ่อตามหลักความกตัญญู (孝) ของจีนโบราณ ฉื้อปี่ยอมสละศีรษะตัวเองให้จอมยุทธ์ เป็นความกล้าหาญยิ่งใหญ่ กล้าสละชีวิตเพื่อความกตัญญู ตามหลักจริยธรรมจีนโบราณที่บันทึกไว้ในคัมภีร์หลี่จี้ (《禮記》คัมภีร์อธิบายจารีต) กล่าวว่า “ฟ้าคือพ่อ ดินคือแม่ ฆ่าพ่อแม่ มิอาจอยู่ร่วมฟ้าดิน” ในสังคมจีนโบราณจึงถือการแก้แค้นเป็นจริยธรรมสำคัญประการหนึ่ง
—–ส่วนจอมยุทธ์แปลกหน้านั้นมี “วีรธรรม” โดดเด่นมาก ยอมสละชีพผดุงความยุติธรรมเมื่อทราบความคับแค้นของฉื้อปี่ก็ยื่นมือเข้าช่วย คนจีนถือว่าเป็น “อี้” (義) คือ “ผดุงความถูกต้องตามครรลองคลองธรรม” เข้าไปเฝ้าฉู่อ๋อง ดำเนินการจนฆ่าฉู่อ๋องได้ เป็นการรักษา “ซิ่น” (信) คือ “สัจวาจา” และ ผดุง “อี้” คือครรลองคลองธรรมพร้อมกัน แต่ที่เขาตัดศีรษะตนเองด้วย เพราะฉู่อ๋องเป็นประมุขของแคว้นฉู่เขาควรจะจงรักภักดี แต่เมื่ออ๋องชั่วร้าย เขาต้องกำจัดเภทภัยให้ปวงชนเพื่อผดุงอี้ (ครรลองคลองธรรม) แต่ตนก็มีความผิดฐานฆ่าประมุขรัฐ จึงต้องปลิดชีพตัวเอง เพื่อแสดง “จง” (忠) คือความจงรักภักดีต่อประมุขและประเทศชาติและผดุงอี้ (ครรลองคลองธรรม) ตัวทำผิดก็ต้องลงโทษตัวเองด้วย ทั้งหมดนี้คือ “เฮี้ยบ” (俠เสีย) คือ “วีรธรรม” อันยิ่งใหญ่ที่นิยายเรื่องนี้แสดงไว้อย่างงดงาม
—–หลักสำคัญของนิยายกำลังภายในตามที่เนี่ยอู่เซ็ง (梁羽生 เหลียงอี่ว์เซิง พ.ศ. 2467–2552) ต้องมี “บู๊” (武 อู่ : รบ, ต่อสู้) กับ “เฮี้ยบ” (俠 วีรธรรม) บู๊อาจจะด้อยแต่เฮี้ยบนั้นขาดไม่ได้ นิทานเรื่องกันเจียงม่อเหย แม้บู๊จะไม่ชัดแต่เฮี้ยบเด่นมากจึงจัดเป็น “วีรยุทธนิยาย” หรือ “นิยายบู๊เฮี้ยบ” ได้อย่างสมบูรณ์
[1] ฉู่อ๋องเสียงจีนกลางว่า “ฉู่หวาง” ฮกเกี้ยนว่า “ฌ้ออ๋อง” หมายถึง อ๋องหรือราชาแห่งแคว้นฉู่ (ฌ้อ) แต่ในภาษาไทยคำว่า “อ๋อง” มีนัยความหมายว่า “ราชา” อยู่ในตัว จึงใช้คำว่าฉู่อ๋องแทนฉู่หวาง เพราะได้นัยความหมายชัดเจนกว่า
[2] ประโยคนี้แปลรักษาเนื้อความตามต้นฉบับ อาจเกินจริงไปบ้าง แต่ถือว่าเป็นโวหารภาพพจน์ (Figure of Speech) แบบอติพจน์ (Hyperbole) ตามหลักวิชาวรรณคดี
[3] “ปัจจุบัน” ในที่นี้ คือยุคที่กันเป่าเรียบเรียงนิทานเรื่องนี้เมื่อเกือบสองพันปีก่อน เดี๋ยวนี้อยู่ทางทิศหรดีของอำเภอหญู่หนัน มณฑลเหอหนัน
