คำจีนใช้สนุก (趣用汉词语)
สแลงจีนเกี่ยวกับการแข่งขัน
——ท่ามกลางการแข่งขันอันดุเดือดที่เกิดขึ้นในหลากหลายแวดวง โดยเฉพาะธุรกิจไอทีที่มีการแข่งขันสูงจนกลายเป็นบ่อเกิดวัฒนธรรมการทำงานที่เร่งรัดและกดดัน ซึ่งได้รับอิทธิพลจากวัฒนธรรมการทำงานที่เข้มข้นในซิลิคอนวัลเลย์ (Silicon Valley) เห็นได้จากสแลงคำว่า “996” jiǔ jiǔ liù ซึ่งหมายถึง การทำงานตั้งแต่ 9 โมงเช้าถึง 3 ทุ่ม 6 วันต่อสัปดาห์ หรือภาษาจีนเรียกได้อีกแบบหนึ่งว่า “朝九晚九” (zhāo jiǔ wǎn jiǔ) ทั้งที่กฎหมายแรงงานของจีนกำหนดให้ทำงานวันละ 8 ชั่วโมง และโดยเฉลี่ยไม่เกิน 44 ชั่วโมงต่อสัปดาห์
——แม้ว่าวัฒนธรรมการทำงานแบบ “996” จะผิดกฎหมายแรงงาน แต่ในความเป็นจริงกลับมีแนวโน้มระบาดในวงกว้างมากขึ้น ท่ามกลางแรงกดดันขององค์กร ซึ่งต่างต้องการให้เหล่าพนักงานทำงานหนักและมีประสิทธิภาพเพื่อให้ทันการแข่งขัน มุมมองเชิงบวกที่ส่งเสริมให้แข่งขันทำงานอย่างทุ่มสุดตัวเช่นนี้ ได้สะท้อนออกจากวลีเด็ดของ “แจ็ค หม่า” (马云) นักธุรกิจ ผู้ร่วมก่อตั้งกลุ่มธุรกิจอาลีบาบา คือ
——“996” 是年轻人的福报。
——“Jiǔ jiǔ liù” shì nián qīng rén de fú bào.
——การทำงานแบบ “996” ถือเป็นบุญวาสนาสำหรับคนหนุ่มสาว
——อย่างไรก็ตาม คำกล่าวที่ต้องการกระตุ้นให้คนหนุ่มสาวสู้งานเพื่อพลิกชะตานี้ได้ก่อให้เกิดประเด็นถกเถียงมากมาย แจ็ค หม่าเชื่อว่าการทำงานหนักของคนหนุ่มสาวจะนำมาซึ่งความสำเร็จและชีวิตที่ดีได้ ขณะที่ความคิดเห็นตรงข้ามมองว่า นี่เป็นการส่งเสริมการทำงานล่วงเวลาอย่างผิดกฎหมาย การทำงานมากเกินไปจะเป็นอันตรายต่อสุขภาพกายและสุขภาพจิตของคนงาน จึงเป็นที่มาของสโลแกนต่อต้านดังต่อไปนี้
——工作996，生病进ICU。
——Gōng zuò jiǔ jiǔ liù, shēng bìng jìn ICU.
——ทำงานตามกฎ 996 ป่วยแล้วต้องเข้าห้อง ICU
——สโลแกนนี้เป็นที่จดจำขึ้นใจของผู้รับจ้างทำงาน เนื่องจากใช้หลักการพ้องเสียงระหว่างการออกเสียงเลขหกในภาษาจีน ‘六 liù’ กับการออกเสียงอักษรตัว ‘U’ หรือ ‘ยู’ ในภาษาอังกฤษ นับเป็นการสะท้อนความคิดที่แตกต่างกันสองกระแสอย่างชัดเจน คนกลุ่มหนึ่งภาคภูมิใจและยกย่องว่าความขยันเป็นคุณสมบัติที่สำคัญของคนจีน จึงเรียกคนที่สู้งานหรือทำงานแบบทุ่มสุดตัวว่า 奋斗者 fèn dòu zhě นักสู้ หรือ 勤劳的人 qín láo de rén คนขยัน ดังคติสอนใจข้างล่างนี้
——勤劳的人不会挨饿。
——Qín láo de rén bú huì ái è.
——คนขยันจะไม่อดตาย
——ขณะเดียวกัน คนอีกกลุ่มหนึ่งมองว่า ระบบการทำงานล่วงเวลาแบบ “996” นี้ไม่สมเหตุสมผล ทำให้พนักงานทำงานเกินกำลัง ส่งผลให้เกิดความเหนื่อยล้าสะสมจนประสิทธิภาพการทำงานลดลง ความคิดเห็นต่อต้านส่วนใหญ่มาจากกลุ่มคนรับจ้างทำงานประจำ (上班族 shàng bān zú) พวกเขาแสดงความรู้สึกเบื่อหน่าย และอึดอัดกับสถานการณ์ที่ตนแก้ไขไม่ได้ ผ่านการใช้สแลงคำว่า 社畜 shè chù หรือ 工畜 gōng chù (สัตว์สังคม หรือ สัตว์ทำงาน) กระแสนิยมที่เรียกขาน “กลุ่มคนทำงาน” ในเชิงประชดประชันเช่นนี้ ได้รับอิทธิพลจากสังคมญี่ปุ่นยุคปัจจุบัน โดยมีที่มาจากสแลงญี่ปุ่นคำว่า shachiku (社畜) แปลว่า ทาสบริษัท
——ต่อมา วัฒนธรรมการทำงานแบบ 996 เริ่มมีแนวโน้มขยายตัวไปในทางเชิงลบแบบวงจรอุบาทว์มากขึ้น ประเด็นสำคัญคือ ถึงแม้พนักงานจะทำงานล่วงเวลาอย่างหามรุ่งหามค่ำ แต่กลับไม่ได้รับค่าตอบแทนเพิ่มขึ้น ขณะเดียวกัน บริษัทก็ไม่ได้รับผลประโยชน์ที่ได้จากการทำงานที่เพิ่มขึ้นเช่นกัน ทุกคนได้แต่แข่งกันทำงานตลอดเวลา จึงเป็นที่มาของสแลงว่า 卷 juǎn หรือ 内卷 nèi juǎn ซึ่ง 卷 เดิมหมายถึง ม้วน ในที่นี้ใช้แทนความหมายว่า แข่งขันกันสูงมาก, การแข่งขันอย่างรุนแรง หรือสู้เอาชนะกันอย่างเอาเป็นเอาตาย เช่น
——同行互相内卷。
——Tóng háng hù xiāng nèi juǎn.
——วิชาชีพเดียวกันแข่งขันกันเองอย่างรุนแรง
——ตัวอย่างที่ชัดเจน เห็นได้จากแวดวงการศึกษาหรือแวดวงการทำงาน เมื่อเผชิญกับการแข่งขันที่ดุเดือด นักเรียนหรือพนักงานบางคนอาจยอมรับสถานการณ์โดยทุ่มเทสุดตัวเพื่อความอยู่รอด หรือขจัดความกลัวที่จะถูกแทนที่ ศัพท์วัยรุ่นจะเรียกคนประเภทนี้อย่างกระทบกระแทกแดกดันว่า 卷王 juǎn wáng หมายถึง
- ผู้ชนะเลิศ (จากการแข่งขันที่ไม่สร้างสรรค์), นักสู้ (การแข่งขันแบบเอาเป็นเอาตาย)
- คนขยันเว่อร์
ตัวอย่าง
- 张鸣是卷王。
Zhāng Míng shì juǎn wáng.
จางหมิงเป็นคนขยันเว่อร์
- 如何成为卷王？
Rú hé chéng wéi juǎn wáng?
จะเป็นผู้ชนะเลิศได้อย่างไร?
- 卷王是内卷的胜出者。
Juǎn wáng shì nèi juǎn de shèng chū zhě.
นักสู้ (การแข่งขันแบบเอาเป็นเอาตาย) คือ ผู้ชนะการแข่งขันอันดุเดือด
——☆ ในแง่มุมตรงกันข้าม กระแสต่อต้านการแข่งขันแบบเอาเป็นเอาตายก็แสดงทัศนคติในลักษณะ “ปล่อยวาง” “ไม่สู้หรือไม่ดิ้นรนตามค่านิยมสังคม” หรือ “นอนทอดหุ่ย” ศัพท์วัยรุ่นใช้คำว่า 躺平 tǎng píng แปลตรงตัวว่า นอนราบ หมายถึง ไม่สู้ ไม่ดิ้นรน ไม่แข่งขัน
ตัวอย่าง
- 我决定辞职，卷不动了，躺平算了。
Wǒ jué dìng cí zhí, juǎn bú dòng le, tǎng píng suàn le.
ฉันตัดสินใจลาออก สู้ต่อไปไม่ไหวแล้ว ปล่อยวางแล้วกัน
- 面对压力，不少年轻人选择躺平。
Miàn duì yā lì, bù shǎo nián qīng rén xuǎn zé tǎng píng.
เมื่อเผชิญกับแรงกดดัน หนุ่มสาวหลายคนเลือกที่จะไม่สู้
——☆ เมื่อพูดถึงทัศนคติเชิงลบต่อการทำงาน เช่นความเกียจคร้าน ไม่ขยัน ไม่มีความทะเยอทะยาน ศัพท์วัยรุ่นใช้คำว่า 摆烂 bǎi làn แปลตรงว่า โชว์ความเน่าเปื่อย หมายถึง ทำตัวเหลวไหล ปล่อยปละละเลย
ตัวอย่าง
——他工作时摆烂，连主管也没办法。
——Tā gōng zuò shí bǎi làn, lián zhǔ guǎn yě méi bàn fǎ.
——เวลาทำงานเขาทำตัวเหลวไหล แม้แต่หัวหน้างานก็หมดปัญญาจะจัดการ
——☆ เมื่อพูดถึงพฤติกรรมไม่ตั้งใจ ทำงานแบบไม่ทุ่มเท อู้งาน หรือ ถ่วงเวลา ศัพท์วัยรุ่นใช้คำว่า 摸鱼 mō yú แปลตรงว่า จับปลา หมายถึง อู้งานในลักษณะแอบหาความสุข หรือความบันเทิงในเวลางาน เช่น ฟังเพลง เล่นเกม ดูซีรีส์ ฯลฯ
ตัวอย่าง
——看他埋头工作，其实是在摸鱼。
——Kàn tā mái tóu gōng zuò, qí shí shì zài mō yú.
——ดูเขาก้มหน้าทำงาน ความจริงๆ แล้วกำลังอู้งาน (ฟังเพลง เล่นเกม ดูซีรีส์ ฯลฯ)
——☆ เมื่อพูดถึงทัศนคติเชิงลบในการทำงานแบบไม่ทุ่มเท หวังกินแรงคนอื่น เช่น อู้งาน หรือทำแบบขอไปที ศัพท์วัยรุ่นใช้คำว่า 划水 huá shuǐ แปลตรงตัวว่า พายน้ำ หมายถึง ทำงานแบบไม่ใส่ใจ ขอไปที มักใช้กับการทำงานกลุ่มหรือเป็นทีม ซึ่งบางครั้งที่ไม่อยากทำงานอาจเป็นเพราะขาดทักษะนั้นๆ
ตัวอย่าง
——培训时划水，工作时啥也不会干。
——Péi xùn shí huá shuǐ, gōng zuò shí shá yě bú huì gàn.
——ตอนอบรมไม่ใส่ใจ ตอนทำงานอะไรๆ ก็ทำไม่เป็น
ศัพท์และสำนวนน่ารู้ (实用惯用语)
———————– — ————-ái huì kū de hái zi yǒu nǎi chī
สำนวน———————————会 哭 的 孩子 有 奶 吃
แปลทีละคำศัพท์—————-สามารถ ร้องไห้ ที่ เด็ก มี นม กิน
แปลเอาความ——————- เด็กที่ร้องไห้เป็นจะมีนมกิน
คำอธิบายเพิ่มเติม : มีความหมายแฝงว่า คนที่รู้จักเรียกร้อง มักจะได้รับการดูแลมากกว่าคนที่ไม่รู้จักร้องขออะไร คำว่า 孩子 (เด็ก) ในที่นี้เปรียบเทียบกับคนหรือหน่วยงานที่อยู่ภายใต้อำนาจการดูแลหรือการบังคับบัญชาของหน่วยงาน หรือองค์กร ส่วนคำว่า 奶（นม）ในที่นี้เปรียบเทียบกับผลประโยชน์อย่างใดอย่างหนึ่ง
ตัวอย่าง
- 采购部又涨薪了，果然是会哭的孩子有奶吃。
Cǎi gòu bù yòu zhǎng xīn le, guǒ rán shì huì kū de hái zi yǒu nǎi chī.
ฝ่ายจัดซื้อได้ขึ้นเงินเดือนอีกแล้ว ในที่สุดเด็กที่ร้องไห้เก่งจะมีนมกินจริงๆ ด้วย - 会哭的孩子有奶吃，不会提要求就是比较吃亏。
Huì kū de hái zi yǒu nǎi chī, bú huì tí yāo qiú jiù shì bǐ jiào chī kuī.
เด็กที่ร้องไห้เก่งจะมีนมกิน ไม่รู้จักเรียกร้องอะไรก็จะค่อนข้างเสียเปรียบ - 会哭的孩子有奶吃，会闹的女孩有人疼，你懂不懂？
Huì kū de hái zi yǒu nǎi chī, huì nào de nǚ hái yǒu rén téng, nǐ dǒng bù dǒng?
เด็กที่ร้องไห้เก่งจะมีนมกิน ผู้หญิงที่อาละวาดเป็นจะมีคนใส่ใจ คุณเข้าใจไหม?
——- — —————————–xiǎo cài yì dié
สำนวน———————————-小菜 一 碟
แปลทีละคำศัพท์——————กับแกล้ม หนึ่ง จาน
แปลเอาความ————–——-ง่ายเหมือนปอกกล้วยเข้าปาก / เรื่องเล็กๆ น้อยๆ / เรื่องจิ๊บจ๊อย
คำอธิบายเพิ่มเติม : 小菜 มีหลายความหมาย ได้แก่ 1. ผักตามฤดูกาล 2. อาหารบ้านๆ 3. อาหารเรียกน้ำย่อย หรือ เครื่องเคียง ที่เสิร์ฟตามร้านอาหารจีน แต่ในที่นี้ 小菜 เปรียบเทียบกับ เรื่องง่ายๆ ที่ใครๆ ก็ทำได้สบาย หรือ เรื่องจิ๊บๆ ที่อาจถูกมองข้ามได้ง่าย
ตัวอย่าง
- 解决这个问题就是小菜一碟。
Jiě jué zhè gè wèn tí jiù shì xiǎo cài yì dié.
การแก้ไขปัญหานี้ง่ายเหมือนปอกกล้วยเข้าปาก - 违法的行为不能看作小菜一碟。
Wéi fǎ de xíng wéi bù néng kàn zuò xiǎo cài yì dié.
การกระทำที่ผิดกฎหมายไม่อาจมองเป็นเรื่องเล็กๆ น้อยๆ - 上台演讲有什么可怕，小菜一碟！
Shàng tái yǎn jiǎng yǒu shén me kě pà, xiǎo cài yì dié!
ขึ้นไปพูดบนเวทีมีอะไรน่ากลัว เรื่องจิ๊บจ๊อย!
