คำจีนใช้สนุก (趣用汉词语)
สแลงคำว่า 卷
——คำสแลงทางอินเทอร์เน็ตเป็นภาษาอีกรูปแบบหนึ่งซึ่งใช้สื่อสารกันอย่างไม่เป็นทางการมีที่มาหลากหลาย และได้รับความนิยมแพร่หลายในหมู่วัยรุ่น จนกระทั่งถูกมองว่าเป็นสัญลักษณ์ของคนหนุ่มสาว ซึ่งไม่เพียงส่งผลต่อภาษายุคปัจจุบัน และสะท้อนการเปลี่ยนแปลงของวัฒนธรรมในสังคมเท่านั้น คำกลุ่มนี้จึงถือเป็นช่องทางให้ผู้เรียนภาษาจีนได้ทำความเข้าใจคตินิยม รวมทั้งการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรมของสังคมจีนอีกด้วย ดังเช่นคำสแลง 卷 juǎn ซึ่งจัดว่าเป็นคำศัพท์ยอดนิยมที่ใช้กันในกลุ่มคนทำงาน เมื่อพูดถึง ‘การแข่งขัน’ เกี่ยวกับการงานอาชีพ ศัพท์วัยรุ่นมักใช้คำว่า 卷 juǎn
- 卷 เดิมหมายถึง ม้วน กริยาหมุนพันเข้าไปให้มีลักษณะกลมอย่างรูปทรงกระบอก แต่ในที่นี้หมายถึง แข่งขันกันสูงมาก, การแข่งขันอย่างรุนแรง หรือสู้เอาชนะกันอย่างเอาเป็นเอาตาย เป็นการสื่อให้เห็นภาพการถูกดึงเข้าไปในกระแส การเคลื่อนไหว หรือสถานการณ์โดยไม่สามารถควบคุมได้อย่างเต็มที่ หรือตกอยู่ในภาวะถูกพัดพาไปเข้าร่วมการแข่งขันในการงานอาชีพโดยขัดกับความประสงค์ของตนเอง
ตัวอย่าง
- 演艺行业太卷了。
Yǎn yì háng yè tài juǎn le.
วงการการแสดงแข่งขันกันสูงมาก - 现在连小学生都很卷。
Xiàn zài lián xiǎo xué shēng dōu hěn juǎn.
ทุกวันนี้แม้แต่เด็กประถมก็ยังแข่งขันกันอย่างเอาเป็นเอาตาย
- 内卷 nèi juǎn หมายถึง แข่งขันกันเอง (ภายในประเทศ สังคม องค์กร หรือวิชาชีพเดียวกัน) ซึ่งมีที่มาจากภาษาอังกฤษว่า ‘Involution’ (การถดถอย หรือการเสื่อมถอย) เป็นคำที่ถูกคิดขึ้นโดยนักมานุษยวิทยาชื่อ Alexander Goldenweiser อธิบายถึงวัฒนธรรมที่ไม่สามารถปรับตัว หรือเศรษฐกิจที่ไม่สามารถขยายได้ แต่ยังคงดำเนินต่อไปในทิศทางแบบเดิมๆ เหมือนหมุนวนอยู่กับที่
- 内 หมายถึง ใน, ภายใน
- 卷 เดิมหมายถึง ม้วน ในที่นี้ใช้แทนความหมายว่า แข่งขันกันสูงมาก, การแข่งขันอย่างรุนแรง หรือสู้เอาชนะกันอย่างเอาเป็นเอาตาย
ตัวอย่าง
- 同行互相内卷。 企业内卷让员工产生焦虑。
Tóng háng hù xiāng nèi juǎn.
วิชาชีพเดียวกันแข่งขันกันเองอย่างรุนแรง - 企业内卷让员工产生焦虑。
Qǐ yè nèi juǎn ràng yuán gōng chǎn shēng jiāo lǜ.
การแข่งขันกันเองภายในองค์กรทำให้พนักงานเกิดความวิตกกังวล
ข้อพึงระวัง : ควรใช้ให้เหมาะกับกาลเทศะ เนื่องจากไม่เหมาะกับการสื่อสารอย่างเป็นทางการ
(โปรดอ่านต่อฉบับถัดไป)
ศัพท์และสำนวนน่ารู้ (实用惯用语)
———————– — ——–wū lòu piān féng liányè yǔ
สำนวน—————————-屋 漏 偏 逢 连夜 雨
แปลทีละคำศัพท์—————-บ้าน รั่ว ดัน เจอ ทั้งคืน ฝน
แปลรวมศัพท์——————- บ้านรั่วดันเจอฝนตกกระหน่ำทั้งคืน
แปลเอาความ—————-ผีซ้ำด้ำพลอย / เคราะห์ซ้ำกรรมซัด
คำอธิบายเพิ่มเติม : สำนวนนี้สื่อความหมายใกล้เคียงกับสำนวนไทย ‘ผีซ้ำด้ำพลอย’ กล่าวถึงภาวะโชคร้ายในกรณีมีเคราะห์เดิมที่หนักอยู่แล้วก็ยังมีเคราะห์อื่นเข้ามาอีก ทำให้เคราะห์หนักยิ่งขึ้น
ตัวอย่าง
- 屋漏偏逢连夜雨，他刚失业却发现自己患了癌症。
Wū lòu piān féng lián yè yǔ, tā gāng shī yè què fā xiàn zì jǐ huàn le ái zhèng.
ผีซ้ำด้ำพลอย เขาเพิ่งตกงานกลับพบว่าตัวเองป่วยเป็นโรคมะเร็ง - 一个月内接连死了两人，这家人真是屋漏偏逢连夜雨呀！
Yí gè yuè nèi jiē lián sǐ le liǎng rén, zhè jiā rén zhēn shì wū lòu piān féng lián yè yǔ ya!
ภายใน 1 เดือน เสียชีวิตติดต่อกันแล้วถึง 2 คน ครอบครัวนี้เคราะห์ซ้ำกรรมซัดจริงๆ เลย! - 王汉本就贫穷，不料屋漏偏逢连夜雨，老婆又突然病故了。
Wáng hàn běn jiù pín qióng, bú liào wū lòu piān féng lián yè yǔ, lǎo pó yòu tū rán bìng gù le.
หวังฮั่นยากจนมาตั้งแต่ไหนแต่ไรแล้ว ไม่คิดว่าจะเคราะห์ซ้ำกรรมซัด ภรรยาก็ป่วยตายกะทันหันอีก - 古话说：屋漏偏逢连夜雨，船破又遇顶头风。
Gǔ huà shuō: Wū lòu piān féng lián yè yǔ, chuán pò yòu yù dǐng tóu fēng.
คำโบราณกล่าวว่า ผีซ้ำด้ำพลอย เรือรั่วแล้วยังเจอลมพายุอีก
———————– — —-yī bú zuò， èr bù xiū
สำนวน———————–一 不 做， 二 不 休
แปลทีละคำศัพท์————หนึ่ง ไม่ ทำ สอง ไม่ หยุด (หนึ่งไม่ทำ สองทำไม่หยุด)
แปลเอาความ—————-เมื่อทำแล้วก็ทำให้ถึงที่สุด / ไหนๆ ก็ไหนๆ แล้ว / (ตัดสินใจอย่าง) เด็ดเดี่ยวแน่วแน่ / จวนตัว / เลยตามเลย
คำอธิบายเพิ่มเติม : เสนอสองทางเลือกให้เลือก หนึ่งคือไม่ทำ สองคือทำแล้วไม่หยุดยั้งกลางคัน แต่จะเน้นน้ำหนักในความหมายของกรณีที่ 2 ว่า ‘ไหนๆ ถึงขั้นนี้แล้ว ก็…เสียเลย’ สำนวนนี้สื่อความหมายกลางๆ แสดงถึงความตั้งใจที่จะ ‘ทำให้ถึงที่สุด’ ส่วน ‘ที่สุด’ นั้นจะเป็นสิ่งที่ดีหรือร้ายก็ขึ้นอยู่กับบริบท
——ทั้งนี้ เนื่องจากสำนวนนี้ใช้บ่งบอกความหมายในหลากหลายบริบทได้ เมื่อแปลเป็นภาษาไทยจึงต้องดูบริบทแล้วพิจารณาคำไทยที่เหมาะสมเพื่อให้สอดคล้องกับบริบทนั้นๆ เช่น 1. ถ้าไม่ทำก็ไม่ทำ ทำแล้วต้องทำจนจบ 2. เว้นแต่ไม่ทำ หากทำแล้วต้องไม่เลิกรา 3. ไหนๆ ก็ไหนๆ แล้ว 4. อย่างเด็ดเดี่ยวแน่วแน่ 5. จวนตัว 6. ทำแล้วให้ถึงที่สุด 7. ถึงขั้นนี้แล้ว ก็…เสียเลย บางครั้งยังใช้บ่งบอกนิสัยเด็ดเดี่ยวแน่วแน่ หรือการตัดสินใจอย่างเฉียบขาดด้วย
ตัวอย่าง
- 猎杀野鹿是犯法的，一不做，二不休，咱们吃了它吧。
Liè shā yě lù shì fàn fǎ de, yī bú zuò, èr bù xiū, zán men chī le tā ba.
ล่ากวางป่าเป็นการกระทำที่ผิดกฎหมาย ไหนๆ ก็ไหนๆ แล้ว พวกเรากินมันเสียเถอะ - 听到警笛声，抢金贼一不做，二不休，竟然朝着店员开枪。
Tīng dào jǐng dí shēng, qiǎng jīn zéi yī bú zuò, èr bù xiū, jìng rán cháo zhe diàn yuán kāi qiāng.
(พอ) ได้ยินเสียงนกหวีดของตำรวจ โจรปล้นทองจวนตัว ยิงใส่พนักงานร้านอย่างไม่คาดคิด - 有古话说：斩草就要除根，这叫“一不做，二不休”，懂不懂？
Yǒu gǔ huà shuō: zhǎn cǎo jiù yào chú gēn, zhè jiào “yī bù zuò, èr bù xiū”, dǒng bù dǒng?
โบราณกล่าวว่า จะกำจัดพืชก็ต้องตัดรากถอนโคน นี่เรียกว่า ‘เมื่อทำแล้วก็ทำให้ถึงที่สุด’ เข้าใจไหม?
———————- — ——-wán dé liù
สำนวน—————————玩 得 溜
แปลทีละคำศัพท์—————เล่น ได้ ไหล
แปลเอาความ————(เล่น) อย่างคล่องแคล่ว / (ทำ) อย่างชํ่าชอง / (เล่น) ได้ปรื๋อ
คำอธิบายเพิ่มเติม : สำนวนภาษาปาก ขยายความหมายของคำกริยาว่าสามารถทำได้รวดเร็ว ว่องไว ไม่ติดขัดหรือขัดข้องใดๆ 玩 ในที่นี้สื่อความหมายไม่เฉพาะเจาะจง โดยขึ้นอยู่กับบริบท ส่วน 溜 ในที่นี้อุปมาถึงความคล่องแคล่ว ความชํ่าชอง มักใช้พูดถึงทักษะหรือฝีมือ ดังเช่นรูปแบบประโยคที่พบเห็นได้บ่อย
- 手机玩得溜 shǒu jī wán dé liù เล่นโทรศัพท์มือถือได้อย่างคล่องปรื๋อ
- 开车开得溜 kāi chē kāi dé liù ขับรถได้อย่างช่ำชอง
- 外语说得溜 wài yǔ shuō dé liù ภาษาต่างประเทศพูดได้อย่างคล่องแคล่ว
ตัวอย่าง
- 新潮老人平板电脑玩得溜。
Xīn cháo lǎo rén píng bǎn diàn nǎo wán dé liù.
ผู้สูงอายุทันสมัยเล่นแท็บเล็ตได้ปรื๋อ - 摆地摊的大妈英语说得溜。
Bǎi dì tān de dà mā yīng yǔ shuō dé liù.
คุณป้าขายของแบกะดินภาษาอังกฤษพูดได้ปร๋อ
- 这里的健身器材我样样玩得溜。
Zhè lǐ de jiàn shēn qì cái wǒ yàng yàng wán dé liù.
อุปกรณ์ออกกำลังกายที่นี่ฉันเล่นได้คล่องแคล่วทุกชนิด - 没想到现在你开车开得这么溜。
Méi xiǎng dào xiàn zài nǐ kāi chē kāi dé zhè me liù.
ไม่คิดว่าตอนนี้คุณขับรถได้ช่ำชองขนาดนี้
———————- — —–dòu fu bàn chéng ròu jià qián
สำนวน————————豆腐 拌 成 肉 价钱
แปลทีละคำศัพท์————-เต้าหู้ คลุกเคล้า เป็น เนื้อ ราคา
แปลรวมศัพท์—————–เต้าหู้คลุกเคล้าจนกลายเป็นราคาเนื้อสัตว์
แปลเอาความ—————-ลงทุนมากเกินไป / ไม่คุ้มค่า (กับสิ่งที่ลงทุนลงแรงไป) / ไม่คุ้มทุน / (ทำงาน) ซับซ้อนยุ่งยาก
คำอธิบายเพิ่มเติม : ใช้เหน็บแนมการกระทำที่ลงทุนลงแรงมากจนเกินพอเหมาะพอควร หรือตำหนิวิธีการทำงานที่ซับซ้อนยุ่งยากจนเกินเหตุจำเป็น สื่ออารมณ์ตำหนิติเตียน
ตัวอย่าง
- 花三百万建平房，豆腐拌成肉价钱，不合算。
Huā sān bǎi wàn jiàn píng fáng, dòu fu bàn chéng ròu jià qián, bù hé suàn.
จ่ายเงิน 3 ล้านเพื่อสร้างบ้านชั้นเดียว ลงทุนมากเกินไป ไม่คุ้มค่า - 他不愿花钱做广告，就怕豆腐拌成肉价钱。
Tā bú yuàn huā qián zuò guǎng gào, jiù pà dòu fu bàn chéng ròu jià qián.
เขาไม่ยอมจ่ายเงินทำโฆษณา ก็คือกลัวว่าไม่คุ้มค่า - 小项目却花巨额经费，明明是豆腐拌成肉价钱。
Xiǎo xiàng mù què huā jù’é jīng fèi, míng míng shì dòu fu bàn chéng ròu jià qián.
โครงการเล็กๆ กลับใช้เงินก้อนโต เห็นชัดๆ ว่าไม่คุ้มทุน - 光工匠费要花十万，别把豆腐拌成肉价钱，你自己修吧。
Guāng gōng jiàng fèi yào huā shí wàn, bié bǎ dòu fu bàn chéng ròu jià qián, nǐ zì jǐ xiū ba.
แค่ค่าจ้างช่างก็ต้องจ่ายเป็นแสน อย่าทำให้ซับซ้อนยุ่งยากเกินจำเป็นเลย คุณซ่อมเองเถอะ
