ไว่ทาน : หาดเจ้าพ่อเซี่ยงไฮ้

ไว่ทาน : หาดเจ้าพ่อเซี่ยงไฮ้

เรื่องโดย: ทีมงานอาศรมสยาม-จีนวิทยา

รูปภาพจาก www.shanghai.gov.cn

——ไว่ทาน (外滩 หาดเจ้าพ่อเซี่ยงไฮ้) หรือเดอะบันด์ (The Bund) อีกหนึ่งย่านทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมที่สำคัญของจีน ซึ่งตั้งอยู่บริเวณริมแม่น้ำหวงผู่ (黄浦江) ในเขตหวงผู่ (黄埔) นครเซี่ยงไฮ้ (上海)

——เดิมพื้นที่บริเวณนี้เคยถูกกำหนดให้เป็นเขตเช่าของอังกฤษ จนได้รับการขนานนามว่าเป็น ‘สิบไมล์ของดินแดนต่างชาติ’ (十里洋场) ซึ่งหมายถึงแหล่งรวมความเจริญแบบตะวันตก และยังเป็นจุดเริ่มต้นของนครเซี่ยงไฮ้สมัยใหม่อีกด้วย——

——ไว่ทานมีความยาวรวมทั้งสิ้น 1.5 กิโลเมตร โดยเริ่มต้นจากถนนเหยียนอันตง (延安东) ทางทิศใต้ แล้วสิ้นสุดที่สะพานไว่ไป๋ตู้ (外白渡) ข้ามแม่น้ำซูโจว (苏州河) ทางทิศเหนือ นอกจากนี้ทิศตะวันออกยังอยู่ติดกับแม่น้ำหวงผู่ ส่วนทิศตะวันตกเคยเป็นแหล่งรวมสถาบันการเงินและองค์กรการค้าต่างประเทศที่สำคัญของเซี่ยงไฮ้ในอดีต เมื่อเซี่ยงไฮ้เปิดเป็นเมืองท่า ทั้งธนาคาร บริษัทการค้าต่างๆ หรือแม้กระทั่งสำนักข่าวต่างประเทศก็เริ่มเข้ามาตั้งรกรากในบริเวณนี้ เมื่อชาติมหาอำนาจตะวันตกเข้ามาดำเนินกิจการในพื้นที่ไว่ทานแล้วก็ได้เริ่มบริหารจัดการและก่อสร้างอาคารสำนักงานอย่างเอิกเกริก

——ในศตวรรษที่ 20 ด้วยความก้าวหน้าของเทคโนโลยีการก่อสร้างและศักยภาพทางเศรษฐกิจที่เพิ่มขึ้น ไว่ทานจึงเริ่มปรากฏอาคารสูงหลายชั้น ซึ่งมีรูปแบบสถาปัตยกรรมที่หลากหลาย จนได้รับสมญานามว่าเป็น ‘พิพิธภัณฑ์สถาปัตยกรรมนานาชาติ’ (万国建筑博览) ความหลากหลายนี้ทำให้อาคารบริเวณไว่ทานกลายเป็นภาพสะท้อนของการอยู่ร่วมกันของสถาปัตยกรรมนานาชาติจากทั่วโลกอย่างแท้จริง

——ไว่ทานมีความโดดเด่นด้วยอาคารสไตล์คลาสสิกฟื้นฟู (Classical Revival)[1] ที่มีถึง 52 หลัง แต่ละหลังล้วนมีรูปแบบสถาปัตยกรรมที่แตกต่างกัน จึงถือได้ว่าเป็นโบราณสถานและสถาปัตยกรรมที่เป็นสัญลักษณ์สำคัญของประวัติศาสตร์จีนยุคใกล้และสมัยใหม่ ต่อมาในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1996สภาแห่งรัฐสาธารณรัฐประชาชนจีนได้ขึ้นทะเบียนอาคารชุดนี้ให้เป็นโบราณสถานสำคัญระดับชาติกลุ่มที่ 4 อีกทั้งยังเป็นหนึ่งในแลนด์มาร์กสำคัญของเซี่ยงไฮ้อีกด้วย

——ที่มาของชื่อไว่ทานมาจากช่วงปลายราชวงศ์ชิง ตามธรรมเนียมการเรียกชื่อสถานที่ในเซี่ยงไฮ้ โดยทั่วไปชาวเมืองจะเรียกบริเวณต้นน้ำของแม่น้ำว่า “หลี่” (里 ด้านใน/ต้นน้ำ) และเรียกบริเวณปลายน้ำว่า “ไว่” (外 ด้านนอก/ปลายน้ำ) ดังนี้

• หาดทรายของแม่น้ำหวงผู่ที่อยู่เหนือขึ้นไป (ต้นน้ำ) เรียกว่า “หลี่หวงผู่ทาน” (里黄浦滩) ย่อเหลือเพียง “หลี่ทาน” (里滩 หาดใน)
• หาดทรายของแม่น้ำหวงผู่ที่อยู่ใต้ลงมา (ปลายน้ำ) เรียกว่า “ไว่หวงผู่ทาน” (外黄浦滩) ย่อเหลือเพียง “ไว่ทาน” (外滩 หาดนอก) หรือที่รู้จักกันในชื่อ The Bund ในปัจจุบัน

[1] รูปแบบอาคารที่สร้างขึ้นในช่วงที่มีการฟื้นฟูสถาปัตยกรรมแบบกรีกและโรมันคลาสสิกอีกครั้ง โดยเริ่มขึ้นราวปี ค.ศ. 1750